Didache 16,5 w tłumaczeniu A. Świderkówny

1 τότε ἥξει ἡ κτίσις τῶν ἀνθρώπων εἰς

2 τὴν πύρωσιν τῆς δοκιμασίας,

3 καὶ σκανδαλισθήσονται πολλοὶ καὶ ἀπολοῦνται,

4 οἱ δὲ ὑπομείναντες ἐν τῇ πίστει αὐτῶν σωθήσονται

5 ὑπ᾽ αὐτοῦ τοῦ καταθέματος.

W tłumaczeniu A. Świderkówny [1]:

1 Wówczas to ludzkość wejdzie w
2 ogień próby,
3 a wielu się załamie i zginie,
4 lecz ci, co wytrwają w wierze, zostaną zbawieni
5 przez Tego właśnie, który stał się [za nas] przekleństwem.

«καταθέματος» – to genetiwus od «κατάθεμα», a słowo «κατάθεμα» ma ten sam zbiór znaczeń co słowo «ἀνάθεμα» [2].

Słowo «κατάθεμα» / «ἀνάθεμα» odniesione do Zbawcy
ma wg Anny Świderkówny wydźwięk pozytywny!

Określenie to w rozumieniu Anny Świderkówny ukazuje sposób, w jaki Jezus dokonał aktu zbawienia wierzących w Niego:

Zbawiciel dopuścił, by w oczach przywódców żydowskich był postrzegany jako zwodziciel Ludu, a skutkiem tego jako «κατάθεμα» – «ἀνάθεμα» – «przekleństwo», a skazany przez nich na śmierć krzyżową dokonał aktu złożenia Siebie w Ofierze przebłagalnej za tych, którzy wierzą w Niego jako Bożego Wybrańca.

Uwaga: jest to sens przeciwstawny wobec sensu, nadanego przez tłumaczy Pawłowego zdania 1Kor 12,3 w Biblii Tysiąclecia (o czym dalej będzie mowa).

Etymologia słów
«κατάθεμα / ἀνάθεμα»

R. Popowski, Wielki słownik grecko-polski Nowego Testamentu, Warszawa 1997:

Dwa główne znaczenia słowa «κατάθεμα/ἀνάθεμα»
 

Dwa główne znaczenia słowa «κατάθεμα/ἀνάθεμα»
w odniesieniu do Jezusa

Słowo «κατάθεμα» w dwu tłumaczeniach Didache 16,5:

W tłumaczeniu A. Lisieckiego [1]:
„Naonczas pójdzie stworzenie ludzkie na ogień próby, i zgorszy się wielu, i zginie, a którzy wytrwają będą zbawieni od tego przekleństwa”.

W tłumaczeniu A. Świderkówny:
Wówczas to ludzkość wejdzie w ogień próby, a wielu się załamie i zginie, lecz ci, co wytrwają w wierze, zostaną zbawieni przez Tego właśnie, który stał się [za nas] przekleństwem.

Istotna różnica tych tłumaczeń dotyczy frazy:

«σωθήσονται ὑπ᾽ αὐτοῦ τοῦ καταθέματος», w tym «ὑπ᾽ αὐτοῦ».

Dalsza analiza ukaże poprawność tłumaczenia A. Świderkówny.

Fraza «σωθήσονται ὑπ᾽ αὐτοῦ τοῦ καταθέματος»

Złożenie «ὑπ᾽ αὐτου» = «ὑπὸ αὐτου», czyli «ὑπὸ» + genetiwus,

co według słowników [1] oznacza, że będący po «ὑπὸ αὐτου» rzeczownik reprezentuje dokonawcę jakiegoś aktu

(tu: aktu zbawienia, oddanego czasownikiem «σωθήσονται», poprzedzającym to złożenie).

Tłumaczyć należy zatem:

Wniosek z Didache 16,5, tj. z:
będą zbawieni przez tego Katathemę
σωθήσονται ὑπ᾽ αὐτοῦ τοῦ καταθέματος

Wniosek z Didache 16,5, tj. z:
będą zbawieni przez tego Katathemę
σωθήσονται ὑπ᾽ αὐτοῦ τοῦ καταθέματος

Objaśnienie do najbliższych ośmiu odsłon prezentacji

Słowo «ἀνάθεμα» w 1Kor 12,3:

1. διὸ γνωρίζω ὑμῖν ὅτι
2. οὐδεὶς ἐν πνεύματι θεοῦ λαλῶν λέγει˙ Ἀνάθεμα Ἰησοῦς,
3. καὶ οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν˙ Κύριος Ἰησοῦς,
   εἰ μὴ ἐν πνεύματι ἁγίῳ.

W tłumaczeniu Biblii Tysiąclecia:

1. Otóż zapewniam was, że
2. nikt, pozostając pod natchnieniem Ducha Bożego,
   nie może mówić: «Niech Jezus będzie przeklęty! ».
3. Nikt też nie może powiedzieć bez pomocy Ducha Świętego: «Panem jest Jezus».

Słowo «ἀνάθεμα» w 1Kor 12,3:

1.  διὸ γνωρίζω ὑμῖν ὅτι
2. οὐδεὶς ἐν πνεύματι θεοῦ λαλῶν λέγει˙ Ἀνάθεμα Ἰησοῦς,
3. καὶ οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν˙ Κύριος Ἰησοῦς,
   εἰ μὴ ἐν πνεύματι ἁγίῳ.

W tłumaczeniu Biblii Tysiąclecia:

1.  
2. nikt, pozostając pod natchnieniem Ducha Bożego,
   nie może mówić: «Niech Jezus będzie przeklęty! ».
3. Nikt też nie może powiedzieć bez pomocy Ducha Świętego: «Panem jest Jezus».

Słowo «ἀνάθεμα» w 1Kor 12,3:
dostrzeżmy paralelizm członu 2 i 3 (οὐδεὶς).

2. οὐδεὶς ἐν πνεύματι θεοῦ λαλῶν λέγει˙ Ἀνάθεμα Ἰησοῦς,
3. καὶ οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν˙ Κύριος Ἰησοῦς,
   εἰ μὴ ἐν πνεύματι ἁγίῳ.

W tłumaczeniu Biblii Tysiąclecia:

2. nikt, pozostając pod natchnieniem Ducha Bożego,
   nie może mówić: «Niech Jezus będzie przeklęty! ».
3. Nikt też nie może powiedzieć bez pomocy Ducha Świętego: «Panem jest Jezus».

Słowo «ἀνάθεμα» w 1Kor 12,3:
dostrzeżmy paralelizm członu 2 i 3 (λαλέω, λέγω).

2. οὐδεὶς ἐν πνεύματι θεοῦ λαλῶν λέγει˙ Ἀνάθεμα Ἰησοῦς,
3. καὶ οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν˙ Κύριος Ἰησοῦς,
   εἰ μὴ ἐν πνεύματι ἁγίῳ.

W tłumaczeniu Biblii Tysiąclecia:

2. nikt, pozostając pod natchnieniem Ducha Bożego,
   nie może mówić: «Niech Jezus będzie przeklęty! ».
3. Nikt też nie może powiedzieć bez pomocy Ducha Świętego: «Panem jest Jezus».

Uwaga: λαλῶν - od czasownika «λαλέω»
λέγει, εἰπεῖν  - od czasownika «λέγω»

Słowo «ἀνάθεμα» w 1Kor 12,3:
dostrzeżmy paralelizm członu 2 i 3 (Ἀνάθεμα, Κύριος).

2. οὐδεὶς ἐν πνεύματι θεοῦ λαλῶν λέγει˙ Ἀνάθεμα Ἰησοῦς,
3. καὶ οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν˙ Κύριος Ἰησοῦς,
   εἰ μὴ ἐν πνεύματι ἁγίῳ.

W tłumaczeniu Biblii Tysiąclecia, nieco zmodyfikowanym:

2. nikt, pozostając pod natchnieniem Ducha Bożego,
   nie może mówić: «Anathemą Jezus ».
3. Nikt też nie może powiedzieć bez pomocy Ducha Świętego: «Panem Jezus».

Uwaga: aklamacje w 2. i w 3. mają identyczną składnię
(są tu dwa rzeczowniki w mianowniku: orzecznik + podmiot):

Ἀνάθεμα Ἰησοῦς,              Κύριος Ἰησοῦς.

Słowo «ἀνάθεμα» w 1Kor 12,3:
wniosek: zespół członów 2+3 wobec wyodrębnionego członu 4.

2. οὐδεὶς ἐν πνεύματι θεοῦ λαλῶν λέγει˙ Ἀνάθεμα Ἰησοῦς,
3. καὶ οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν˙                     Κύριος Ἰησοῦς,
4. εἰ μὴ ἐν πνεύματι ἁγίῳ.

W tłumaczeniu autora prezentacji:

2. nikt w duchu boga mówiący nie mówi: «Anathemą Jezus»
3. i nikt nie może powiedzieć:                     «Panem Jezus»,
4. chyba że w Duchu Świętym.

Słowo «ἀνάθεμα» w 1Kor 12,3:
zespół członów 2+3 wobec wyodrębnionego członu 4 – cd.

2. οὐδεὶς ἐν πνεύματι θεοῦ λαλῶν λέγει˙ Ἀνάθεμα Ἰησοῦς,
3. καὶ οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν˙                     Κύριος Ἰησοῦς,
4. εἰ μὴ ἐν πνεύματι ἁγίῳ.

Tłumaczenie autora – cd., nieco zmienione (dodane „mówi” w 4.):

2. nikt w duchu boga mówiący nie mówi: «Anathemą Jezus»
3. i nikt nie może powiedzieć:                     «Panem Jezus»,
4. chyba że [mówi] w Duchu Świętym.

Słowo «ἀνάθεμα» w 1Kor 12,3:
zespół członów 2+3 wobec wyodrębnionego członu 4 – cd.

2. οὐδεὶς ἐν πνεύματι θεοῦ λαλῶν λέγει˙ Ἀνάθεμα Ἰησοῦς,
3. καὶ οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν˙                     Κύριος Ἰησοῦς,
4. εἰ μὴ ἐν πνεύματι ἁγίῳ.

Tłumaczenie autora – cd., jeszcze zmienione (dodane „Boga” w 4.):

2. nikt w duchu boga mówiący nie mówi: «Anathemą Jezus»
3. i nikt nie może powiedzieć:                     «Panem Jezus»,
4. chyba że [mówi] w Duchu [Boga] Świętym.

Uwaga: trzy razy w Księdze Daniela występuje bardzo ważne złożenie: πνεῦμα θεοῦ ἅγιον – Duch Boga Święty

4,8: πνεῦμα θεοῦ ἅγιον ἐν ἑαυτῷ ἔχει

4,9.18: πνεῦμα θεοῦ ἅγιον ἐν σοί

Daniel, mając w sobie ducha Bożego świętego (πνεῦμα θεοῦ ἅγιον) zdolny był tłumaczyć tajemnice, przekazane przez Boga w snach proroczych.

Kluczowe spostrzeżenie o rozumieniu przez pogan «πνεῦμα θεοῦ» jako czynnika natchnienia

Punktem kluczowym analizy Pawłowego zdania 1Kor 12,3 jest następujące spostrzeżenie: i Izraelici, i poganie rozumieli prorokowanie jako przekaz słów od Boga, przekaz możliwy dzięki temu, że na proroka oddziaływał jakiś tajemniczy, ale realny «duch Boży», pochodzący od Boga. Rozumienie to znalazło wyraz i w Biblii, i w dziełach filozofów pogańskich. Wielu komentatorów dostrzega, że św. Paweł odwoływał się do pojęć filozoficznych, w tym do Platona i do Filona Aleksandryjskiego [1]. Mimo to w opracowaniach nie dostrzega się faktu rozumienia przez Koryntian nawróconych z pogaństwa (a do nich szczególnie zwraca się św. Paweł w 1Kor 12,3 – por. 1Kor 12,2) «πνεῦμα θεοῦ» jako boskiego czynnika natchnienia. Jednakże nie jest to słuszne, co zostanie wykazane w kolejnych odsłonach niniejszej prezentacji.

Spostrzeżenie 1.: poganie znali słowo «θεός» – bóg.
Biblia niejednokrotnie «bogów» pogan
określa słowem «θεός» (np. Dz 7,43).

Dz 7,43

BTP Dz 7,43 Obnosiliście raczej namiot Molocha i gwiazdę bożka Remfana, wyobrażenia, które zrobiliście, aby im cześć oddawać. Przesiedlę was za to poza Babilon.

BGT Dz 7,43 καὶ ἀνελάβετε τὴν σκηνὴν τοῦ Μόλοχ καὶ τὸ ἄστρον τοῦ θεοῦ [ὑμῶν] Ῥαιφάν, τοὺς τύπους οὓς ἐποιήσατε προσκυνεῖν αὐτοῖς, καὶ μετοικιῶ ὑμᾶς ἐπέκεινα Βαβυλῶνος.

Uwaga: Biblia Tysiąclecia oddaje «τοῦ θεοῦ» jako «bożka», choć dokładnie powinno być «boga».

Spostrzeżenie 2.: poganie znali słowo
«πνεῦμα» – duch.
Dlatego w Biblii i w greckiej literaturze «πνεῦμα»:

Spostrzeżenie 3.: poganie znali wyrażenie
«πνεῦμα θεοῦ» – duch boga – boski czynnik natchnienia.
Dlatego w Biblii i w greckiej filozofii «πνεῦμα θεοῦ»:

Spostrzeżenie 4.: Biblia zawiera wyrażenia precyzujące,
o jakim duchu bożym (πνεῦμα θεοῦ) mówi:
dobrym (ἅγιος) czy złym (πονηρός):

Uwaga do Daniel (TH) 4,8.9.18: por. BibleWorks 6.0.: poszukiwano dla BGM według klucza: 'πνευμα θεος αγιος. Znalezione teksty należą do drugiej z dwu równoległych wersji Księgi Daniela, oznaczonej jako Daniel(TH). Obie wersje zawarte są też w: A. Rahlfs, Septuaginta. Id Est Vetus Testamentum Graece Iuxta LXX Interpretes, Stuttgart 1954³, s. 896. Stosowana tu numeracja wersetów jest dokładnie oddana w BibleWorks 6.0., natomiast w Biblii Tysiąclecia, Biblii Poznańskiej i innych polskich przekładach jest nieco przesunięta. Poza tym tłumaczenia te nie uwzględniają wszystkich wersji tekstu Księgi. Fraza «πνεῦμα θεοῦ ἅγιον» w polskich tekstach brzmi «duch świętych bogów», a więc ma inny, niemonoteistyczny sens!

WNIOSEK
z analizy słów wyrażenia «πνεῦμα θεοῦ»:

W Biblii wyrażenie
«πνεῦμα θεοῦ»
nie zawsze mówi
o Duchu Świętym

Złożenie «πνεῦμα θεοῦ» w 1Kor 12,3;
zespół członów 2+3 wobec wyodrębnionego członu 4:
zakończenie procesu tłumaczenia

2. οὐδεὶς ἐν πνεύματι θεοῦ λαλῶν λέγει˙ Ἀνάθεμα Ἰησοῦς,
3. καὶ οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν˙ Κύριος Ἰησοῦς,
4. εἰ μὴ ἐν πνεύματι ἁγίῳ.

Tłumaczenie autora prezentacji:

2. nikt w duchu boga mówiący nie mówi: «Anathemą Jezus»
3. i nikt nie może powiedzieć:                   «Panem Jezus»,
4. chyba że mówi w Duchu Boga Świętym.

Przypomnienie: człon 4. w tłumaczeniu oparty na Dn 4,8.9.18, gdzie występuje złożenie: πνεῦμα θεοῦ ἅγιον – Duch Boga Święty.

Uwaga: wyodrębnienie zespołu członów 2+3 (zawierających kluczowe „οὐδεὶς ἐν πνεύματι θεοῦ…” + „καὶ οὐδεὶς…”) wobec członu 4. (zawierającego „εἰ μὴ ἐν πνεύματι ἁγίῳ”) warto ukazać na tle innych zdań o analogicznej konstrukcji gramatyczno-logicznej, w których:

• człon pierwszy zaprzecza jakiejkolwiek możliwości wykonania określonego w nim aktu – tu: wypowiadania pewnych aklamacji w duchu boga,
• człon ostatni ukazuje istnienie wyjątku wobec tamtego zaprzeczenia – tu: możliwość wypowiadania tychże aklamacji w Duchu Boga Świętym.

Zdania o analogicznej konstrukcji gramatyczno-logicznej bardzo często zawierają nie tylko przeczenia οὐδεὶς… καὶ οὐδεὶς… εἰ μὴ … , ale i ten sam element zaprzeczany w członach przed i po εἰ μὴ – w przypadku 1Kor 12,3 jest to ἐν πνεύματι θεοῦ (jeśli uwzględnić, że „ἐν πνεύματι ἁγίῳ” jest skrótem dla „ἐν πνεύματι θεοῦ ἁγίῳ).
Więcej na ten temat podano w UZUPEŁNIENIACH.

Owoc egzegezy:
poprawne tłumaczenie i objaśnienie 1Kor 12,2-3

Poprawne tłumaczenie 1Kor 12,2-3:

„² Wiecie, że gdyście byli poganami, ciągnęło was nieodparcie ku niemym bożkom. ³ Dlatego daję wam poznać, że: nikt w duchu boga mówiący nie mówi: «Anathemą Jezus» i nikt nie może powiedzieć: «Panem Jezus», chyba że mówi w Duchu Boga Świętym.”

Święty Paweł poucza Koryntian w 1Kor 12,2-3:

(w. 2:) gdy byliście jeszcze poganami, to chodziliście do swoich „bogów”, do wyroczni – tam byli pogańscy wieszczowie, którzy pod wpływem „boskich” oparów (πνεῦμα θεοῦ), unoszących się z „boskich” źródeł, mówili do was w imieniu tychże „bogów”. Ale wiedzcie, że owi „bogowie” naprawdę są niemi, to znaczy – naprawdę nie mają w sobie prawdziwego ducha, nie potrafią przekazać wam prawdy. (w. 3:) Dlatego też nikt, kto prorokuje pod wpływem owych „boskich” oparów, a więc pod wpływem „ducha” tamtych „bogów” (πνεῦμα θεοῦ), nie zna tajemnicy Jezusa. Przeciwnie zaś: ten, kto prorokuje pod wpływem Ducha Świętego, a więc Ducha prawdziwego i jedynego Boga (πνεῦμα θεοῦ), ten zna Jezusa, pełnię Jego tajemnicy jako Anathemy (Tego, który złożył z siebie ofiarę za nasze grzechy, poniósł śmierć za nas) i jako Pana (zmartwychwstałego po tejże ofiarniczej śmierci, Tego, który po Zmartwychwstaniu obdarza Duchem Świętym tych, którzy wierzą w Jezusa jako Mesjasza).

Dla uzupełnienia przedstawionych analiz warto jeszcze zobaczyć:

• Filozofię natchnienia u Filona (zmarł ok. 50 r. po Chrystusie).
• U św. Pawła analogiczne wyrażenia do πνεῦμα θεοῦ ἅγιον.

Filon Aleksandryjski

Wyrażenie «πνεῦμα θεοῦ» lub «πνεῦμα θεῖον» (duch boga / boski) występuje u filozofów greckich [1], a w czasach Nowego Testamentu u żydowskiego filozofa piszącego po grecku, Filona Aleksandryjskiego [2]. W dziele „O gigantach” Filon przedstawił fundamentalną rolę ducha Bożego w prowadzeniu człowieka do mistycznego poznania i zjednoczenia z Bogiem. Autor komentując Pięcioksiąg zaznacza, że tylko człowiek «duchowy» (w przeciwieństwie do «cielesnego» – «giganta») może cieszyć się trwałą obecnością Boskiego ducha.

Filon w wierszach 22-23 podał dwie definicje owego tajemniczego ducha:

1. powołując się na Rdz 1,2: duch Boży – to „powietrze wypływające z ziemi, trzeci pierwiastek unoszący się nad powierzchnią wody”.
   Ta definicja wydaje się odpowiadać powszechnemu doświadczeniu religijnemu pogan: wieszczeniu, dokonywanemu pod wpływem oparów (w języku greckim określanych słowem «duch» – «πνεῦμα» [3]), wydobywających się z «boskich» źródeł [4],
2. powołując się na Wj 31,2-3: duch Boży – to „czysta wiedza, w której ma udział każdy mędrzec”.
   Ta definicja bliska jest i Żydom, i Grekom.

Porównaj też analogiczne wyrażenia w: Plato, Aksjochos 370c [5]:
„chyba że boski przebywa duch w duszy”
„εἰ μὴ θεῖον ἐνῆν πνεῦμα τῇ ψυχῇ”.

DODATEK
Konstrukcja gramatyczna 1Kor 12,3;
znaczenie «ἐν πνεύματι θεοῦ ἁγίῳ» dla tej konstrukcji

I. 1Kor 12,3 a 1Kor 8,4.

Zostanie tu ukazane, że 1Kor 12,3 ma identyczną konstrukcję gramatyczną co 1Kor 8,4.

Oba zdania Pawłowe mają: a/. wstęp, b/. paralelne dwa zaprzeczenia (b1/. i b2/.), c/. εἰ μὴ, d/. wyjątek od tego co zaprzeczone przed «εἰ μὴ».

1Kor 8,4:

1Kor 12,3:

Porównując paralelne zaprzeczenia b1 i b2 w obu zdaniach widać, że drugie z zaprzeczeń dodaje «καὶ» do «ὅτι οὐδεὶς» czy «οὐδεὶς» odpowiednio (w 8,4 «οὐδὲν» jest formą «οὐδεὶς» dla rzeczownika rodzaju nijakiego «εἴδωλον»).

Tak jak w 1Kor 8,4 Apostoł stwierdza, że nie ma na świecie ani żadnych bożków ani żadnych bogów, prócz Boga Jedynego, podobnie w 1Kor 12,3 orzeka, że w duchu żadnego boga nikt nie może ani powiedzieć, że Jezus jest Anathemą, ani że Jezus jest Panem, chyba że mówi w Duchu Bożym Świętym, czyli w Duchu Boga Jedynego.

II. Znaczenie frazy «ἐν πνεύματι θεοῦ ἁγίῳ»
dla analizowanej konstrukcji gramatycznej

Dla potwierdzenia poczynionego porównania 1Kor 8,4 i 12,3 warto zauważyć istnienie w Biblii zasady gramatycznej, a mianowicie:

Przykładowo w Mt 12,4 po «εἰ μὴ» człon jest w celowniku, bo i w celowniku są zaprzeczone wyrazy: w b1 «αὐτῷ» (jemu – nie wolno było jeść), w b2 «τοῖς» (tym – nie wolno było jeść):

Podobnie jest w 1Kor 5,8, gdzie występuje «ἀλλά», analogiczne do «εἰ μὴ» (zaś przed «ἀλλά» w członach paralelnych są «μὴ» i «μηδὲ», analogiczne do «οὐδεὶς» i «καὶ οὐδεὶς» z 1Kor 12,3). Człon po «ἀλλά» ma «ἐν+słowo w celowniku», bo «ἐν+słowo w celowniku» występuje w zaprzeczonych członach b1 i b2: «ἐν ζύμῃ» (z zakwasem – nie świętujmy):

Z przedstawionych przykładów widać, że skoro w 1Kor 12,3 po «εἰ μὴ» jest «ἐν πνεύματι» (w duchu), a człon b2 nie zawiera «ἐν πνεύματι», a jednocześnie w członie b1 zawarte jest «ἐν πνεύματι», to znaczy, że na pewno zaprzeczany jest człon b1, zaś b2 jest zaprzeczany, bo jest uzupełnieniem zaprzeczanego b1. A zatem na pewno b1 jest związany z członem po «εἰ μὴ», stanowi z nim jedno zdanie, zbudowane według powszechnie występującej w Biblii zasady gramatycznej. Człon b2 należy zaś do tego samego zdania, bo jest pomiędzy b1 i członem z «εἰ μὴ» i dlatego, że stanowi dopełnienie treści, wyrażanej przez człon b1.

Wskazana zależność pomiędzy b1 a członem z «εἰ μὴ» jest jeszcze bardzie wyraźna, gdy uwzględni się analizy przeprowadzone na temat «πνεῦμα θεοῦ»: biblijne «πνεῦμα θεοῦ» reprezentuje dowolnego ducha dowolnego boga, może być też skrótem dla «πνεῦμα θεοῦ ἅγιον» i «πνεῦμα θεοῦ πονηρὸν». Ponieważ w Biblii «πνεῦμα θεοῦ ἅγιον» zazwyczaj skracane jest do «πνεῦμα ἅγιον», więc skoro po «εἰ μὴ» jest «ἐν πνεύματι ἁγίῳ», to jest tam «ἐν πνεύματι θεοῦ ἁγίῳ», a to wskazuje, iż zaprzeczane jest «ἐν πνεύματι θεοῦ» – występuje ono w całości i w członie b1, i po «εἰ μὴ».

1Kor 12,3 orzeka zatem, że nikt w duchu boga, dobrym czy złym, nie może powiedzieć „Anathemą Jezus” / „Panem Jezus”, chyba że mówi w Duchu Boga Świętym.

Zauważyć należy, że człon b2 zawiera jedynie domyślnie «ἐν πνεύματι θεοῦ» – a to tylko dzięki temu, że jest paralelny do b1, stanowiąc jego dopełnienie [1].

Dlatego rozbicie we współczesnych tłumaczeniach 1Kor 12,3 na dwa zdania, z których drugie rozpoczyna się od członu b2, jest niezgodne z przedstawioną powyżej zasadą, iż człon zaprzeczany i człon po «εἰ μὴ» zazwyczaj zawierają identyczną istotną frazę (b2 nie zawiera ἐν πνεύματι θεοῦ», choć w członie po «εἰ μὴ» właśnie ta fraza występuje). Natomiast gdy zrozumie się oba człony b1 i b2 jako zaprzeczaną całość (całość, bo zbudowaną z paralelizmu syntetycznego b1+b2: aklamacje głoszące Jezusa jako Anathemę / Pana tylko razem, a nie samodzielnie, wyrażają pełną tajemnicę Jezusa jako Tego, który poprzez śmierć przeszedł do chwały życia nowego w Zmartwychwstaniu), wówczas i owa całość zaprzeczana, i człon po εἰ μὴ zawierają identyczną frazę ἐν πνεύματι θεοῦ – zgodnie z przedstawioną powyżej zasadą!

Warto także zauważyć, że oddanie we współczesnych przekładach pierwszej aklamacji jako „Niech Jezus będzie przeklęty!” nie ma żadnych podstaw w gramatyce języka greckiego, co zresztą widoczne jest w tłumaczeniu drugiej aklamacji: „Jezus jest Panem”, a nie „Niech Jezus będzie Panem!”. Składnia trybu rozkazującego wymaga słowa «ἤτω» (por. 1Kor 16,22) albo «ἔστω» (por. Ga 1,8.9), słowa tłumaczonego jako «niech będzie». Żadnego z tych słów 1Kor 12,3 nie zawiera.